أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
192
قانون ( فارسى )
نشانهء لقوهء تشنجى : در اكثر حالات لقوه ، حواس آسيبى نمىبيند . پوست پيشانى چنان كشيده مىشود كه چين در آن نمىماند . ماهيچههاى رخساره سفت مىشوند . كشيدگى طرف مبتلا به بيمارى به سوى گردن است . آب دهن و تف اندك مىشود . تمايل پوست به سوى گردن بيشتر است و برگردانيدنش سخت و دشوار . اگر تشنج رطوبى يا از خشكى باشد كه سبب لقوه گرديده است ، آن را مىدانى ! يكى از علامات پيدايش لقوه ، احساس درد در استخوانهاى رخسار و كرخى در پوست رخسار و پرش و جنبش بىاراده در رخسار است . معالجه : قبل از هر چيز بايد بيمار دهان كجشده تا يك هفته و بعضى گويند چهار روز حركت نكند . غذاى لطيفكنندهء همانند آب نخود آب با روغن زيتون بخورد و غذاهايى كه مثل عسل و جوجه ، خشك دهنده باشد تناول نكند . اگر قبوضيت شكم دارد ، در روز دوم حقنهء مليّن زياد لازم دارد . داروهاى در دهان و گلوگردانيدن در اول بيمارى زيانآور است ، كه ممكن است مواد نزديك را جذب كند و مواد خام و نارسيده نزديك را تحليل نبرد . پاكسازى بيمار دهنكجى - كه از تشنج باشد - بهتر است وسيلهء داروى قوى باشد نه داروى ناتوان و ناكافى تا يكباره ماده را از خامى برهاند و پخته گرداند . شروع تداوى با داروهاى تند از هر چيز زيانآورتر است و اگر ماده را خشكى دهى و غليظ گردانى بدترين معالجه است كه عصب خشك مىشود و دارو به دشوارى در آن تأثير مىكند . شكيبايى و صبر در معالجه بهترين راه است . و بايد علاج فالج و تشنج را چنانكه مناسب حال بيمار است به كار ببرى و تو اينها را ياد گرفتهاى ! داروى مجرب براى لقوه : هر روز به وزن دو درهم تا يك ماه بدون انقطاع معجون « هرمس » بخورد اثر زياد دارد . معجون زنجبيل و معجون سوسن زرد ( وج ) به وزن يك جوز ( نه دراخمه ) هر بامداد و شام بخورد ، مجرب است . بايد هميشه عسلاب تناول كنند . برخى از طبيبان هند گويند : بهترين چارهء دهن كجشده آن است كه سر و عضو دردمند را با گوشت جانوران وحشى بپيچند . بهترين آنها گوشت خرگوش ، كفتار ، روباه ، بز نر كوهى ، گوزن و گورخر است . گوشت آهو و امثالش كه گرمىبخش نيستند به درد نمىخورد . اگر لقوه از مادهء رطوبى است بايد طرف مبتلا را به حالت طبيعى درآورد و بست . اگر بيمارى همراه تشنج است ، به نرم كردنش بپرداز و بعدا كوشش كن كه ماده تحليل برود . بايد قسمت عقبى سر را به وسيلهء روغنهاى نرم و ترىبخش به عرق درآورى . از قبيل : روغن بنفشه ، روغن بادام ، روغن كدو ، روغن بابونه هم خوب است . بايد در شب و روز به دفعات از اين